Geschiedenis

Voor wie zich gaandeweg bij ons aansluit of gewoon nieuwsgierig is, volgt hier wat achtergrondinformatie om de oorsprong van dit netwerk te begrijpen.

2023 - Ontstaan

Het Netwerk van participatieactoren in België zag het levenslicht in 2023, toen verschillende organisaties vaststelden dat er in België, in tegenstelling tot andere landen, geen vergelijkbare structuur bestond.

Naar aanleiding van deze vaststelling kwam de groep informeel bijeen om de relevantie van de oprichting van een Belgisch netwerk van participatieactoren te evalueren. Na een eerste uitwisseling van ideeën werden snel de grote lijnen geschetst: een flexibele en organische organisatie, waar iedereen zijn plaats kan vinden.

Begin 2024 – Lancering

Begin 2024 werpt de mond-tot-mondreclame zijn vruchten af: bijna vijftig actoren – academici, dienstverleners, ambtenaren, verkozenen en andere profielen – komen samen in het Participatiehuis in Anderlecht om gezamenlijk na te denken over wat een echt netwerk zou kunnen zijn.

Tijdens deze bijeenkomst wordt besloten om snel drie werkgroepen op te richten om het belang van een netwerk concreet te testen:

1. Inclusie – om de werkwijzen te verbeteren en een open deelname voor iedereen te garanderen;

2. Belangenbehartiging – om de kans van de pre-electorale context te grijpen en de stem van het netwerk te laten horen;

3. Bestuur – om de structuur en de organisatievormen van het toekomstig netwerk te definiëren.

Om de voortgang van deze projecten te volgen, worden er regelmatig plenaire vergaderingen gehouden, die openstaan voor iedereen die zich als lid van het netwerk beschouwt.

Een eerste plenaire vergadering vindt plaats bij Habitat et Participation. Elke werkgroep presenteert daar de stand van zaken van zijn of haar overwegingen: de groep Belangenbehartiging voelt de urgentie van de verkiezingskalender, de groep Inclusie boekt vooruitgang maar heeft nog geen resultaten om te delen, terwijl de groep Bestuur verschillende pistes verkent zonder een duidelijk vastgestelde koers.

Er zijn dan twee dynamieken waarneembaar binnen het collectief: enerzijds zijn er degenen die snel willen “handelen” door concrete acties te ondernemen; anderzijds zijn er degenen die eerst de identiteit van het netwerk willen opbouwen, omdat zij het essentieel vinden om het bestaansrecht ervan te verduidelijken alvorens het aantal initiatieven uit te breiden.

Juni 2024 – Eerste formalisering

De werkgroep Governance stelt een eerste formalisering van het netwerk voor, op basis van de discussies tijdens de vorige plenaire vergadering. Het doel is om de reeds bestaande organische werkwijze op papier vast te leggen, om bepaalde basisvragen te verduidelijken: degenen die willen “doen” in staat stellen om vooruitgang te boeken, terwijl degenen die de voorkeur geven aan “zijn” een beter begrip krijgen van wat het concept van een netwerk inhoudt.

Er wordt ook een coördinatiecirkel opgericht. Deze kring bestaat uit ongeveer vijf leden van verschillende organisaties en zorgt voor de continuïteit en de samenhang tussen de werkzaamheden van de groepen en de collectieve beslissingen. De cirkel heeft geen beslissingsbevoegdheid namens het netwerk en heeft niet de taak om alles te beheren: haar missie is in de eerste plaats het ondersteunen van de collectieve dynamiek.

Dit eerste voorstel voor de werking wordt voorgelegd en bij wederzijdse instemming goedgekeurd tijdens een plenaire vergadering in de UCL Saint-Louis in Brussel, voor een proefperiode van zes maanden. Er wordt ook overeengekomen dat begin 2025 een evaluatie van dit systeem zal plaatsvinden om de relevantie ervan te meten en eventuele aanpassingen te overwegen.

2024-2025 – Testfase

Zodra de eerste werkwijze is gevalideerd, krijgen de volgende bijeenkomsten van het netwerk een meer gezellige sfeer. Op het programma staan: bijdragen van externe deskundigen, presentaties van goede praktijkvoorbeelden, intervisie-workshops, netwerkmomenten, het delen van nieuws, debatten en feedback van de werkgroepen die tot concrete resultaten leiden.

Ondanks deze dynamiek blijven er verschillende uitdagingen bestaan: het engagement van de actoren behouden, het gebrek aan middelen aanpakken en vooral de uitdaging van het meertalig karakter (Frans, Nederlands, Duits) aangaan – een echte Belgische uitdaging.

De twee volgende plenaire vergaderingen vinden plaats in de Common Hub in Brussel. Er worden aanzienlijke inspanningen geleverd om de taalbarrière te overwinnen: tweetalige interventies, evenwichtige vertegenwoordiging van de talen in het organisatiecomité, simultaanvertaling met koptelefoons... Toch voldoen de resultaten niet aan de verwachtingen.

De coördinatiecirkel, die zich sinds de eerste formalisering vrijwillig heeft ingezet, volgt de ontwikkeling van het netwerk op de voet. Gezien de beperkingen van het huidige systeem benadrukt zij de noodzaak om de werkwijze aan te passen om het voortbestaan van de structuur te verzekeren.

Zomer 2025 – Fusie GT Governance X Coördinatiekring: naar een duurzaam netwerk

Gezien het feit dat de werkgroep Bestuur aan kracht verloor en de coördinatiecirkel geleidelijk aan haar taken op zich nam, werd besloten om beide entiteiten te fusioneren. Door deze fusie kon de cirkel worden uitgebreid en kreeg zij officieel een nieuwe doelstelling: het netwerk van participatieactoren in België bestendigen.

Met het oog hierop wordt een evaluatie-enquête verspreid onder de leden van het netwerk. Tegelijkertijd worden de meningen en reacties van de verschillende actoren voortdurend verzameld tijdens plenaire vergaderingen en informele gesprekken. Deze bijdragen vormen de basis voor het werk van de coördinatiecirkel, die de oprichting van een gemeenschappelijke digitale ruimte voorbereidt. Dit instrument zal tot doel hebben:

• een beginselverklaring voorstellen;
• iedereen in staat stellen zich als lid te identificeren;
• nieuws, evenementen en bronnen met betrekking tot participatie in België verzamelen.

Er moet nog veel worden gedaan en er blijven nog veel vragen onbeantwoord. Maar juist deze collectieve dynamiek, die bestaat uit gedeelde reflecties en geleidelijke opbouw, maakt dit project zo rijk en belooft een solide en levendig netwerk.

---